Prof. Jan Bosch
Omdat het vorige week Thanksgiving was in de VS, wilde ik even stilstaan bij het begrip schaarste en overvloed. Velen in het bedrijfsleven werken met een schaarste-mentaliteit, in de overtuiging dat eigenlijk alles wat ons bezighoudt slechts in beperkte hoeveelheden beschikbaar is. Of het nu gaat om het ‘binnenhalen’ van een klant, promotie of het krijgen van een project waar je om hebt gevraagd, de basisaanname is dat of iemand anders het krijgt of jij het krijgt. Het is een win-verlies situatie.
De reden hiervoor is natuurlijk te vinden in de evolutie van de mens. Gedurende de honderdduizenden jaren dat de voorgangers van de moderne mens op aarde rondzwierven, werd alles gedreven door schaarste. Voedsel was schaars, veilige plekken om te wonen waren schaars, mensen om veilig mee samen te werken waren schaars, enzovoort. En dit vertaalt zich in veel van onze huidige gedragingen in de maatschappij. Bij voetbalwedstrijden wint het ene team en verliest het andere. In televisieshows is er één winnaar. In computerspellen doorlopen de battle royale-spellen opeenvolgende gevechtsronden tot er nog maar één speler over is.
Voor vrijwel iedereen in de westerse wereld is schaarste grotendeels een illusie. We hebben allemaal toegang tot voedsel, een veilige plek om te wonen, toegang tot gezondheidszorg, bescherming tegen bedreigingen, enzovoort. Met de theorie van Maslov als basis, wordt er grotendeels voorzien in onze fysiologische en veiligheidsbehoeften en deze basisbehoeften waren historisch gezien waar schaarste bestond. Onze psychologische behoeften en behoeften aan zelfvervulling zijn meestal niet waar schaarste een probleem is. Als iemand anders een relatie aangaat, vermindert dat niet jouw kansen om een relatie aan te gaan. Als een collega van mij een artikel publiceert, heeft dat geen invloed op mijn mogelijkheden om een artikel te publiceren.
In onze economie en ons bedrijfsleven hebben we dezelfde misvatting van schaarste. De meeste mensen lijken te missen dat de economie voortdurend groeit. Groei van het BBP betekent dat er meer waarde, met geld als proxy, wordt gecreëerd door een economie. Die waarde en dat geld betekenen niet dat een land moest verliezen om een ander land te laten winnen. Op een bepaalde manier creëren we waarde en geld ‘uit het niets’ (zie Wikipedia voor een langere verkenning van dit onderwerp). Dankzij de digitalisering van de samenleving is steeds meer van die waarde digitaal, zoals blijkt uit de waarderingen van technologiegiganten als Microsoft, Facebook en Google. En daardoor zijn de fysieke hulpbronnen van onze planeet steeds minder de bron van waardecreatie, wat een goede zaak is vanuit milieuperspectief.
Het punt dat ik probeer te maken is dat we in een tijdperk van overvloed leven. Voor de meesten van ons geldt dat we vrijwel al onze levensenergie kunnen steken in zelfverwerkelijking en het creëren van een positieve impact op de wereld waarin we leven. We kunnen dit doen door middel van werk, vrijwilligerswerk, relaties, gemeenschapswerk, politiek of wat dan ook. Maar we moeten de wereld om ons heen bekijken door de lens van overvloed, in plaats van de lens van schaarste.
In het bedrijfsleven betekent dit dat een concurrent of partner die het goed doet, niet betekent dat je kansen mist om het goed te doen. Sterker nog, verschillende startups waar ik bij betrokken ben vieren het wanneer bedrijven in dezelfde sector het goed doen, omdat het betekent dat de taart groter wordt. Vooral voor nieuwe bedrijven is het niet de concurrentie waar het om gaat, maar het overwinnen van niet-consumptie, bijvoorbeeld bedrijven die pen en papier blijven gebruiken in plaats van de handige tool die jij hebt gemaakt. Dus, in plaats van te concurreren op het scherpst van de snede met een schaarste-mentaliteit, zoek naar manieren om win-winsituaties te creëren en neem een overvloed-mentaliteit aan. Er is meer dan genoeg voor ons allemaal. Jouw groei helpt mijn groei alleen maar!
Velen die dit lezen zullen ongetwijfeld wijzen op alle pijn en lijden die nog steeds in de wereld bestaan en ik wil dat niet negeren of onder het tapijt vegen. Maar het is een feit dat vrijwel elke metriek met betrekking tot de kwaliteit van leven in de wereld, variërend van oorlogsdoden en mensen die in armoede leven tot kindersterfte en levensverwachting, verbetert en de mensheid heeft nog nooit in een betere tijd geleefd. We leven in het tijdperk van overvloed en ondanks alle problemen in de wereld van vandaag, denk ik dat het goed is om dat te onthouden en er dankbaar voor te zijn.
Blijf op de hoogte
Ontvang onze maandelijkse updates
