Opto mechatronica in Eindhoven is top

Acht jaar geleden begon DSPE met een certificeringsprogramma voor opleidingen op het gebied van precisietechniek. Drie jaar geleden was Nikola Vasiljevic de eerste die voldeed aan de eisen van een bronzen certificaat. De mechatronicacursussen die hij tijdens zijn promotie volgde, hadden een groot effect op zijn carrière.

In 2011 nam de Dutch Society for Precision Engineering (DSPE) het initiatief voor een certificeringsprogramma voor postacademisch onderwijs. Het doel was om het aanbod te versterken door opleidingen in precisietechniek te certificeren. Het initiatief ontstond toen twee jaar eerder het Philips Centrum voor Technische Opleidingen werd opgeheven en de onderwijsprogramma’s versnipperden en deels verdwenen. De Nederlandse hightech sector kon zich een dergelijk verlies niet veroorloven, aldus de brancheorganisatie.

Nikola Vasiljevic deed zijn promotieonderzoek aan de Technische Universiteit van Denemarken. Hij ontwierp, ontwikkelde en testte een mobiele langeafstandsinfrastructuur voor atmosferisch en windenergieonderzoek.

DSPE besloot het hele assortiment in kaart te brengen en de kwaliteit ervan te bewaken door een certificeringsprogramma op te zetten. Kandidaten kunnen gecertificeerde trainingen volgen, waarvoor ze punten verdienen (ongeveer één punt per cursusdag). Een totaal van 45 punten zou de titel Certified Precision Engineer (CPE) opleveren. Dit werd later opgesplitst in een bronzen certificaat voor 25 punten, zilver voor 35 punten en goud voor alle 45 punten.

In 2016 was Nikola Vasiljevic de eerste die het bronzen niveau bereikte. De Servische onderzoeker promoveerde aan de Technische Universiteit van Denemarken (DTU) in de afdeling Windenergie. Hij ontwierp, ontwikkelde en testte een mobiele langeafstandsinfrastructuur voor atmosferisch en windenergieonderzoek. Zijn systeem, bekend als de Wind scanner, is gebaseerd op meerdere scannende wind lidars die worden gebruikt om de windstroom in kaart te brengen.

Vasiljevic heeft een achtergrond in elektrotechniek en computerwetenschappen. Voor zijn promotieproject was hij op zoek naar een goede cursus die fundamentele en praktische kennis zou bieden over het tunen van motion control. Hij had het gevoel dat hij kennis miste over een aantal praktische aspecten van zijn werk. Bij toeval leerde hij de cursussen mechatronica van High Tech Institute kennen.

Reizen naar Eindhoven was een gok

High Tech Institute biedt de meeste CPE-gecertificeerde cursussen aan. Vasiljevic’ belangrijkste reden om deel te nemen aan zijn eerste cursus was de manier waarop het onderwerp werd gepresenteerd. “Voor opto-mechatronica is er veel literatuur beschikbaar, maar het is moeilijk om het in de praktijk te gebruiken,” zegt hij. “De meeste cursussen die ik nu heb gevolgd, waren gericht op de praktische aspecten van het ontwerpen van complexe opto-mechatronische apparaten. Dat is hoe ik altijd leer, namelijk door dingen te bouwen en ze in de praktijk te begrijpen. Voor meer gedetailleerde kennis lees ik boeken en vakliteratuur.”

Omdat hij de positie van de regio Eindhoven in de hightechindustrie kende, waagde Vasiljevic de gok en schreef hij zich in voor de eerste cursus bij High Tech Institute. “Opto mechatronica in Eindhoven is top in vergelijking met de rest van de wereld. Veel van mijn elektrotechnische vrienden van de universiteit van Belgrado zijn naar Eindhoven gekomen om te promoveren of om bij Philips te werken,” legt Vasiljevic uit. Hij vindt de hightech industrie in Eindhoven erg gezond. “Je ziet niet vaak zo’n grote mate van uitwisseling tussen verschillende bedrijven. Mensen verhuizen regelmatig tussen bedrijven binnen de regio, wat bijdraagt aan de uitwisseling van kennis. Ondanks de concurrentie is er ook een bepaalde mate van openheid.”

Uitgebalanceerd

Motion control tuningDe eerste cursus die Vasiljevic volgde, was een geweldige ervaring. “Ik stond versteld van de kennis die ik in die zes dagen heb opgedaan. De cursus was een evenwichtige mix van theoretische en praktische aspecten van motion control tuning. Dat heeft me ertoe aangezet om verder te gaan en andere cursussen te bekijken, zoals Tuning van motion control voor gevorderden,” beschrijft hij.

Na die eerste cursus volgde Vasiljevic een aantal aanvullende cursussen mechatronica. “Er waren nog meer cursussen mechatronica die me aanspraken, zoals Experimentele technieken in motion control tuning en Metrologie en kalibratie van mechatronische systemen. Mijn achtergrond ligt in meettechnieken, de ontwikkeling van windsensoren en metrologie, dus bijna het hele curriculum was van toepassing op mijn vakgebied,” benadrukt Vasiljevic.

Aan zijn eigen universiteit in Denemarken had Vasiljevic waarschijnlijk een heel semester cursus moeten volgen om de nodige kennis op te doen. Bovendien vindt hij dat de praktische aspecten niet door gewone academische professoren kunnen worden onderwezen. “De docenten aan het High Tech Institute hebben jarenlange ervaring in de industrie. Ze hebben praktische kennis opgebouwd, ondersteund door theorie.” DTU eiste van Vasiljevic dat hij punten verdiende voor het European Credit Transfer System (ECTS). “Daar kon ik de CPE-cursussen voor gebruiken.”

De volgende cursus die Vasiljevic volgde was de Opto-Mechatronics Summer School. Hij had net een beurs gekregen van de Marie Curie-beurs die voldoende financiering bood voor vijf extra cursussen, waarin bijna alle resterende onderwerpen van opto-mechatronica aan bod kwamen, met uitzondering van softwareontwikkeling.

Kennis en netwerken

Na zijn promotie hoopte Vasiljevic een tweede generatie van het langeafstandsscannersysteem Wind te creëren. Helaas is dat er niet van gekomen. Toch hebben de cursussen hem veel opgeleverd. Vooral in het netwerkgedeelte van de cursussen. “Ik ben bevriend geraakt met Adrian Rankers en Pieter Nuij, beide docenten bij High Tech Institute. We houden regelmatig contact.”

Vasiljevic over zijn eerste training bij High Tech Institute: “Ik stond versteld van de kennis die ik in die zes dagen heb opgedaan.”

In totaal was de investering vergelijkbaar met wat je nodig zou hebben voor een MBA-diploma. “Het is een mooi bewijs van je kunnen.” Dat gezegd hebbende, vindt Vasiljevic dat hij de opgedane kennis nog niet volledig heeft kunnen benutten, omdat hij de tweede generatie van zijn tool nog niet heeft gemaakt. “Toch heb ik het apparaat verbeterd met alle kennis die ik heb opgedaan.”

Na zijn promotie overwoog Vasiljevic om een baan in Eindhoven te zoeken, maar uiteindelijk vond hij geen goede match. “HR-afdelingen hebben graag gestandaardiseerde mensen die in hun bedrijf komen werken. Omdat ik dingen anders doe, van softwareontwikkeling en optica tot besturing en data science, veel verder dan de rol van een smalle specialist of een systeemarchitect, is het moeilijk om mij te labelen en in vooraf gedefinieerde bedrijfssjablonen te plaatsen,” illustreert Vasilijevic.

Momenteel werkt Vasiljevic nog steeds in de onderzoekswereld. “Deel uitmaken van een onderzoeksomgeving, vooral op het gebied van technologie en engineering, vereist dat je voortdurend nieuwe vaardigheden en kennis opbouwt omdat het de enige manier is om te overleven in een landschap waar financiering schaars is,” vertelt Vasiljevic. “Daarom denk ik dat onderzoekers tegenwoordig beter in staat zijn en zich beter kunnen aanpassen dan voorgevormde R&D-ingenieurs, die de voorkeur genieten van HR-managers.”

Europese uitbreiding

Vasiljevic vindt het moeilijk om één aspect van de CPE-certificering aan te wijzen dat voor hem het meest waardevol is. “Ik zou zeggen dat het een mix van alles is. Praktische kennis, wat een goede basis is om te blijven leren. Werken in groepen van maximaal twintig personen en de docent leren kennen. Netwerken tussen collega’s.”

Hij is ervan overtuigd dat de ECTS-studiepunten die hij kreeg van zijn CPE-training zijn carrière op een zeer positieve manier hebben beïnvloed. “Ik sta op het punt om senior onderzoeker te worden. Ook word ik op de afdeling Windenergie beschouwd als optomechatronicus en de contactpersoon voor problemen met bewegingssystemen.”

Vooruitkijkend wil Vasiljevic zijn ervaring in opto-mechatronica zo gebruiken dat hij op een dag een rol krijgt als systeemarchitect en ontwerper van nieuwe en opwindende opto-mechatronica. Mijn grootste zorg is dat als ik de kennis die ik heb opgedaan niet gebruik, deze uiteindelijk zal verdampen,” zegt hij. “Misschien werk ik op een dag wel in Eindhoven, in het hart van de hightechindustrie.”

Het CPE-certificeringsprogramma wordt momenteel uitgebreid naar Europees niveau. Samen met Euspen, het Europese equivalent van DSPE, worden nu ook enkele cursussen uit andere Europese landen gecertificeerd.

Dit artikel is geschreven door Jessica Vermeer, technisch redacteur van High-Tech Systemen.