Snijd de beperkingen weg en vind je innerlijke kind terug

Creatief zijn is niet altijd makkelijk, zeker niet als je in de hightech werkt. Het beste antwoord op een technisch probleem is immers een praktische oplossing, toch? Maar zelfs als je creatief denken niet in elke situatie kunt toepassen, kan een beetje oefening en de bereidheid om buiten deze wereld te denken een heel nieuw perspectief bieden.

In een industrie vol beperkingen, standaarden en lineaire processen kan out-of-the-box denken een echte uitdaging zijn voor velen in het hightech domein. Na jarenlang fysische wetten, technische concepten en algemene vuistregels te hebben geleerd, is het geen wonder dat veel ingenieurs de op te lossen problemen met een analytisch oog bekijken. Het beste antwoord op een technisch probleem is immers een heel praktische oplossing, toch? Maar waar blijft dan de ruimte om creatief te zijn?

Net als veel andere technici die in hightech werken, geldt dit verhaal zeker voor Roger Amiot, een senior compliance engineer bij Fluidwell, een bedrijf dat gespecialiseerd is in de ontwikkeling van sensoren, flowmeters en andere elektronica die geschikt is voor gebruik in gevaarlijke en zelfs explosieve omgevingen. “Mijn werk richt zich op allerlei certificeringen, van elektrische veiligheid tot straling tot explosieveiligheid en metrologie”, beschrijft Amiot. “Bijna al mijn professionele activiteiten zijn nauw verbonden met industriële veiligheidsnormen en dat betekent van nature dat ik zeer beperkt ben in mijn mogelijkheden om creatief te zijn.”

Maar omdat hij binnen deze strikte normen werkte, wilde Amiot zien hoe hij zichzelf kon pushen om uit zijn comfortzone te stappen en met frisse denkwijzen te komen. “Dat is eigenlijk de reden waarom ik me wilde inschrijven voor de cursus ‘Creatief denken’ van het High Tech Institute. Ik heb verschillende ongelooflijk creatieve mensen en denkers buiten de gebaande paden ontmoet, en ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de manier waarop zij een open geest konden houden, buiten starre beperkingen konden blijven en zich konden blijven aanpassen om verschillende technieken uit te proberen,” illustreert Amiot. “Dat is totaal anders dan alles wat ik ooit heb gedaan. Als ingenieur heb ik me altijd gericht op het vinden van eenvoudige technische oplossingen. Ik voelde me echt aangetrokken tot deze cursus om te zien hoe ik de norm kon uitdagen en creatiever kon zijn als technicus.”

Wekdienst

Net als elke andere training begint de cursus “Creatief denken” met het geven van achtergrondinformatie over theorieën over lateraal denken en technieken om ideeën te genereren. De eerste twee van deze methoden zijn conceptextractie, waarbij fundamentele verbanden tussen ideeën worden gelegd, en de uitdagingsmethode, waarbij de status quo wordt uitgedaagd door voortdurend naar het waarom te vragen. De volgende twee benaderingen zijn random entry, wat in wezen een associatiespel is op basis van willekeurige woorden, en tot slot provocatie, dat is ontworpen om ongemakkelijke en onwerkbare uitgangspunten te vinden die vervolgens kunnen worden gebruikt als springplank om tot werkbare ideeën te komen.

“Van de verschillende technieken die ons werden aangereikt, moet ik zeggen dat sommige echt voor mij werkten en andere niet. Voor mij waren de meest effectieve technieken de uitdagings- en provocatiemethoden,” benadrukt Amiot. “Soms kan steeds opnieuw vragen waarom, leiden tot de meest interessante plekken. Vooral als anderen ideeën snel afwijzen. Vragen waarom dit niet werkt, waarom dat, en nog vier keer waarom. Uiteindelijk kom je op een punt waar mensen uit een trance komen en mogelijkheden beginnen te zien. Het is als een wake-up call, en dat is wat deze training voor mij was.”

Ga naar Mars

De volgende stap: deze methoden tot leven brengen. Vooral voor technische geesten is de praktijk koning en niet de theorie. Daarom krijgen de deelnemers de opdracht om een doel te definiëren en deze technieken onmiddellijk toe te passen door middel van ideeëngenererende oefeningen. Het doel van deze oefening is om kwantiteit te bereiken, niet noodzakelijk kwaliteit in ideeën. Niet elk idee zal goed zijn, of zelfs uitvoerbaar, maar ze naar buiten brengen kan een creatieve stroom op gang brengen.

Dus als het probleem dat je probeert op te lossen het verminderen van zwerfafval in openbare ruimtes is, dan is een vliegende prullenbak misschien niet de meest praktische oplossing. Maar het zal zeker de aandacht trekken. Zoals cursusleider Rex Bierlaagh het zegt – soms moet je denken als een marsmannetje. “Wees niet bang om naar Mars te gaan voor een wild idee. Want als je eenmaal onderweg bent, kunnen jij en je collega’s het altijd weer terugbrengen naar de aarde.”

“Wat we hebben geleerd is dat er eigenlijk niet zoiets bestaat als een gek idee, omdat ze allemaal waardevolle aspecten hebben. Het gaat om het creëren van een open mindset zonder oordeel, in plaats van onze typische kritische of analytische benadering,” stelt Amiot. Maar een van de belangrijkste factoren bij creatief denken en brainstormsessies is volgens hem deelname in groepsverband. “Het is van vitaal belang dat anderen betrokken zijn om te helpen ideeën te verzamelen, af te stemmen en te groeperen. Martiaanse ideeën zijn geweldig, maar er moet iemand zijn die helpt ze te structureren en ze moeten passen binnen de gedefinieerde focus. Wat we zagen was dat wanneer dit effectief werd gedaan, een aantal ideeën levensvatbaar konden zijn met slechts kleine aanpassingen.”

Persoonlijk inzicht

Voor velen, vooral de lineaire denkers uit de technische wereld, is het niet eenvoudig om deze methoden in de praktijk te brengen. Daarom heeft het implementeren van creatief denken in real-life scenario’s als extra moeilijkheidsgraad dat het tegenintuïtief is. Maar volgens Bierlaagh is dit gevoel iets om te omarmen. Volgens hem zijn we als kinderen geprogrammeerd om alle mogelijkheden en potentieel te zien en fantasierijk te zijn. Maar ergens onderweg raken we dat kwijt en gaan we ons richten op grenzen en limieten. Daarom is een van de doelen van de training om deelnemers te helpen deze beperkingen te doorbreken en hun innerlijke kind terug te vinden.

“Ik heb nog niet veel van de technieken op mijn werk kunnen toepassen. Dat komt deels door het soort werk dat ik doe, maar ook door de thuiswerkomgeving waarin we ons nu bevinden,” zegt Amiot. “Maar ik moet zeggen dat ik deze training ook relevant vond op persoonlijk vlak, buiten het werk. Het heeft me veel persoonlijk inzicht gegeven en een betere waardering voor de perspectieven en ideeën van anderen. We spelen allemaal veel rollen in ons leven – collega’s, vrienden, ouders, kinderen – wat betekent dat we veel petten moeten dragen. Maar zien hoe deze open houding creativiteit en actie kan beïnvloeden, heeft echt mijn ogen geopend voor hoe ik een betere luisteraar en communicator kan zijn zonder verblind te worden door alle technische beperkingen die zo overheersend zijn in mijn leven als technicus.”