“Begin met systeemfuncties en denk over de grenzen van je eigen discipline heen”

High-tech ontwikkelingsprocessen worden zo complex dat organisaties er niet omheen kunnen om multidisciplinair te denken en te werken. De ideale oplossing is immers zelden eendimensionaal. Samenwerkende ingenieurs uit verschillende vakgebieden zijn echter alleen succesvol als ze elkaars jargon begrijpen. VDL ETG T&D stuurt haar technologische professionals naar de Mechatronica systeemontwerptraining van High Tech Institute om die vaardigheid te trainen.

De werktuigbouwkundige groep van de afdeling Techniek & Ontwikkeling van VDL ETG heeft momenteel ongeveer vijftig mensen in dienst, van acht verschillende nationaliteiten. Groepsleider Bart Schalken merkt de verschillen: “Het onderwijs in Nederland is uitstekend en het kennisniveau is erg hoog. Dat zie je pas goed als je internationaal gaat werven. Ik ben opgegroeid in Eindhoven, dus in mijn beleving is dit de normale wereld. Maar als je met internationale ingenieurs praat, merk je hoe bijzonder het technische niveau in deze regio is. Op het gebied van fijnmechanica lopen onze scholen en universiteiten voor op hun internationale tegenhangers.”

Een ander punt waarop Nederlandse ingenieurs uitblinken is dat ze hebben geleerd om over de grenzen van hun eigen discipline heen te kijken. Deze kwaliteit wordt steeds crucialer. “Ontwikkelingsprocessen zijn bijna allemaal multidisciplinair en zo complex dat je ze niet meer sequentieel kunt benaderen; je moet parallel bewegen,” zegt Schalken. “Mechanica is hierbij vaak de basis, maar dat betekent niet dat je aan alle systeemeisen kunt voldoen. Dan is het belangrijk om een andere discipline erbij te betrekken. Alleen door te verbinden en samen te werken kun je ervoor zorgen dat het product aan de functionele eisen voldoet.”

Maar hoe vind je de juiste specialist binnen een groep als Technology & Development die sinds de oprichting acht jaar geleden is gegroeid van enkele tientallen naar zo’n driehonderdvijftig? Om overzicht te houden en ervoor te zorgen dat iedereen precies weet bij wie hij terecht kan, heeft Schalken de deelcompetenties zorgvuldig in kaart gebracht. “Ik heb meer dan tweehonderd competenties en capaciteiten binnen mechanica op een rij gezet en per medewerker aangegeven wie welke kennis heeft. Die scores maken meteen duidelijk naar wie je moet gaan als je kennis nodig hebt over bijvoorbeeld bladveerconstructies of vacuümsystemen”, legt Schalken uit. “Uiteindelijk is het doel om het beste resultaat voor onze klanten te leveren, maar de kennis voor de optimale oplossing hoeft niet per se uit je projectgroep of afdeling te komen. We maken gebruik van alle kennis die we aan boord hebben. En als er een onderbreking is, hebben we altijd nog ons netwerk van externe partners en universiteiten. Dat is de sfeer die ik wil creëren.”

Door de toenemende complexiteit en de drang naar een kortere doorlooptijd werkt VDL ETG met steeds grotere projectteams. “De behoefte aan multidisciplinaire samenwerking wordt dus steeds groter”, ervaart Schalken. “Normaal zitten we in een grote kantoorruimte, maar door corona werken we nu vaak vanuit huis. Dat maakt het er niet makkelijker op. Natuurlijk delen we de belangrijkste projectinformatie tijdens digitale vergaderingen, maar wat nu ontbreekt zijn de toevallige gesprekken die ontstaan bij de koffieautomaat. Terwijl die vaak de smeerolie zijn van een soepele samenwerking in projecten.”

Eye-opener

Een voorwaarde voor goede samenwerking is dat ingenieurs dezelfde taal spreken. “Je zoekt elkaar alleen op als je elkaars jargon begrijpt,” zegt Schalken. “Je hoeft niet alle ins en outs van de andere discipline te kennen, maar je moet wel de basis beheersen. Alles draait om communicatie.”

Om de samenwerking tussen de disciplines effectiever en slagvaardiger te maken, heeft Schalken begin vorig jaar de cursus “Mechatronica systeemontwerp” van het High Tech Institute bij VDL ETG in huis laten verzorgen. Veel van zijn mensen hebben deze training inmiddels gevolgd om een beter inzicht te krijgen in aangrenzende disciplines. De cursus behandelt basisbegrippen en terminologieën en de deelnemers passen deze toe op de disciplines om hen heen.

“Mijn groep bestaat voornamelijk uit werktuigbouwkundigen, maar zo’n cursus slaat pas echt aan als ook de andere disciplines meedoen. Daarom hebben we mensen uit de software-, elektronica- en mechatronicagroepen uitgenodigd. Naast aandacht voor theorie wordt er in de opleiding ook tijd gemaakt om pragmatisch samen te werken in teams. Dat geeft zoveel inzicht. Pas als je samen naar een probleem kijkt, merk je echt hoe ze het vanuit een andere discipline benaderen. Een echte eye-opener.”

Hoewel het vervolgproces tijdelijk is vertraagd door de huidige coronamaatregelen, hoopt Schalken dat uiteindelijk het grootste deel van zijn eigen groep en zoveel mogelijk ingenieurs uit andere disciplines de gemeenschappelijke engineeringtaal zullen leren spreken. “Afgestudeerden van de TU hebben de afgelopen jaren een bredere basis gekregen en zijn getraind om multidisciplinair te denken en te werken. Voor hen is de Metron 1 opleiding niet meer nodig en past Metron 2 beter bij hen. Dat is natuurlijk prima – het mooie is dat de toegevoegde waarde wordt erkend”, aldus Schalken.

Begin met de functie

Naast dat de training een eye-opener is voor de deelnemers, rekent Schalken erop dat er nog een voordeel zichtbaar wordt. “De kern van VDL ETG ligt in systeemontwikkeling, in combinatie met onze productiekennis”, legt hij uit. “Alles zit onder één dak. Je loopt zo van de engineeringafdeling naar de bewerkingshal en de plaatwerkerij. We hebben veel kennis over maakbaarheid en value engineering. Het helpen en adviseren van klanten met DFX is waar het allemaal mee begon. Tegenwoordig is VDL ETG zelf de ontwikkelpartij en betrekken klanten ons vanaf de specificaties. Wij verzorgen het hele ontwikkelproces tot en met de realisatie. Hierdoor hebben klanten maar één aanspreekpunt voor het hele proces.”

“Pas als je samen naar een probleem kijkt, merk je echt hoe ze het vanuit een andere discipline benaderen.” Credit: Bart van Overbeeke

Deze aanpak betekent dat de engineers van VDL ETG niet alleen de theorie zien, maar ook nauw betrokken zijn bij het fabricageproces, de assemblage en de kwalificatie van het eindproduct. “De nauwe verbinding tussen theorie en praktijk zorgt voor een steile leercurve voor onze engineers,” geeft Schalken aan. “Deze kennis wordt nog verder vergroot doordat ze directe feedback krijgen over hoe de producten in het veld presteren. We analyseren bijvoorbeeld onderdelen die na een update worden teruggestuurd. Eventuele zwakke schakels worden zichtbaar en die kennis nemen we mee om het volgende ontwerp te verbeteren.”

De mechanical engineers bij VDL ETG richten zich veel op DFX voor serieproducten in de hightech. “Deze kennis is nu goed ingebed in de organisatie”, zegt Schalken. “De volgende stap is dat we leren denken en werken vanuit de functie van het systeem. Wat wil de klant echt? Wat is de vraag achter de vraag? En welke roadmap zit daarachter?”

Omdat VDL ETG van oudsher erg gericht is op werktuigbouwkunde – “onze werktuigbouwkundigen zijn vaak de eigenaar van een systeem” – wordt de oplossing voor een probleem al snel in die hoek gezocht. “Uiteindelijk wil je natuurlijk toe naar een haalbaar en kostenefficiënt ontwerp – die basis hebben we al gelegd – maar de functie van het ontwerp is het uitgangspunt”, stelt Schalken. “Wat is er nodig om het te realiseren? Dat is het doel dat je altijd voor ogen moet hebben. De mechatronische systemen die wij ontwikkelen zijn gericht op steeds snellere en nauwkeurigere positionering in een steeds schonere omgeving. Welke competenties heb je nodig om een dergelijke positienauwkeurigheid met die randvoorwaarden te realiseren? Je hoeft de oplossing niet zelf te bedenken, maar je moet wel begrijpen wanneer je wie bij de ontwikkeling moet betrekken om het einddoel te bereiken. De sleutels zijn communicatie en de taal spreken van je collega’s uit een andere discipline.”

Dit artikel is geschreven door Alexander Pil, tech-redacteur van Bits&Chips.