“Uitvinden is geen mysterie – ik kan het op commando”

Gepubliceerd op: 21 maart 2019

Auteur:

René Raaijmakers

Technisch schrijver, auteur, algemeen directeur

Lees meer over René Raaijmakers

Expert:

Ad Vermeer MSc

Senior Systems Architect | Sioux Technologies | Trainer at High Tech Institute

Lees meer over Ad Vermeer

Deel

---

Ad Vermeer bezit 45 octrooien, heeft meer dan twee decennia ervaring in de hightechindustrie – en evenveel overtuigingskracht. Na functies te hebben bekleed bij Assembleon, ASML en Philips CFT, maakte hij in 2009 bewust de overstap naar de start-upwereld. Daar werkte hij als systeemarchitect voor vier technologiegedreven bedrijven. Twee daarvan zijn inmiddels met succes verkocht: Solaytec (atomic layer deposition) aan Tempress en Liteq (back-end lithografie) aan Kulicke & Soffa.

Tegenwoordig werkt Vermeer bij Cerescon, een start-up die gespecialiseerd is in het geautomatiseerd oogsten van asperges, en is hij adviseur voor Additive Industries op het gebied van 3D-printsystemen voor metaal. Het gesprek gaat over systeemarchitectuur, baanbrekende technologieën – en waarom goed ontworpen werkplaatsen vaak effectiever zijn dan traditionele leiderschapsstijlen.

Grote sprongen in plaats van kleine stapjes
Vermeer wordt gezien als een gepassioneerde innovator – en als iemand die niet alleen nieuwe technologieën ontwikkelt, maar deze ook met succes op de markt brengt. Hij beschouwt voorzichtige, puur incrementele stappen als riskant.
“Als je een echte baanbrekende technologie in handen hebt, kun je niet op veilig spelen,” zegt hij. “De sprong kan niet groot genoeg zijn.”

Deze mentaliteit is een terugkerend thema geweest gedurende zijn hele carrière. Volgens Vermeer wordt systeemarchitectuur veel belangrijker, vooral in de startup-wereld.
“Je hebt geen enkele speelruimte. Je kunt niet zomaar nog eens vijf miljoen euro erin steken. Elke investering moet worden onderbouwd – met een verhaal dat zowel bestaande als nieuwe investeerders overtuigt.”

Leren als strategisch instrument
Een paar keer per jaar geeft Vermeer de vijfdaagse cursus Systeemarchitectuur (Sysarch). Hij kan nauwelijks nog tijd vrijmaken voor lesgeven, maar hij wil het niet opgeven.

Hij maakt doelgericht gebruik van deze opleidingservaring in zijn dagelijkse werk bij Cerescon. Telkens wanneer teams vast lijken te lopen, organiseert hij workshops. Dit is niet alleen effectief vanuit professioneel oogpunt, maar ook cruciaal voor de motivatie en het behoud van talent op de lange termijn.
“We kunnen de salarissen van de grote hightechbedrijven niet betalen. Daarom moeten jonge ingenieurs het gevoel hebben dat ze zich professioneel ontwikkelen – en dat ze na een jaar aanzienlijk meer waard zijn.”

Verhalen vertellen als systeemtest
Tijdens een van deze workshops kwam het onderwerp ‘verhalen vertellen’ ter sprake – een denkoefening uit de Sysarch-training. In deze oefening verplaatsen teams zich bewust in de schoenen van de klant en vertellen ze het verhaal van het product zoals het in het echte leven wordt gebruikt.

“We stelden ons voor hoe onze machine de fabriek zou verlaten, naar de klant zou worden vervoerd en daar probleemloos zou werken,” herinnert Vermeer zich.
“Plotseling werd iedereen nerveus. Het was ons meteen duidelijk: zoals de zaken er op dat moment voor stonden, zou het zo niet gaan.”

Het verhaal leidde tot een levendige discussie – en tot een verrassend inzicht: de echte knelpunt lag niet bij de ingenieurs, maar bij het gebruik van de testopstellingen. Terwijl alle machines tegelijkertijd werden aangepast, was er wekenlang geen apparatuur beschikbaar voor integratietests.

Knelpunten opsporen – en ze effectief oplossen
Uit de daaropvolgende analyse bleek dat de echte knelpunt de tijd die nodig was voor het testen van de software was.
„Je moet de doorvoer bij het knelpunt zo efficiënt mogelijk organiseren,” zegt Vermeer. „Eliyahu Goldratt beschreef dit al decennia geleden in zijn Theory of Constraints.”

Daarom heeft Cerescon, in navolging van ASML, zogenaamde „machinesponsors“ ingevoerd. Elk van hen is verantwoordelijk voor een complete testmachine, coördineert testaanvragen van verschillende projecten en verdeelt de beperkte machinetijd zo efficiënt mogelijk.
“In mijn ervaring als leidinggevende is er bijna niets dat zo’n grote impact heeft als dit soort workshops,” zegt Vermeer.

Wat maakt een uitvinding echt tot een uitvinding?
Voor Vermeer is uitvinden geen mystiek proces, maar juist gestructureerd, methodisch werk.
„Sommige mensen denken dat je per toeval op een goed idee stuit. Zo werkt het niet,” zegt hij. „Ik kan op commando iets uitvinden.”

Een belangrijk moment voor hem was de ontdekking van de TRIZ-methode, ontwikkeld door de Russische uitvinder Genrich Altshuller.
„Toen ik erover las, dacht ik: zo doe ik het ook precies.”
Creativiteit vereist talent, zegt hij, maar bovenal vereist het zelfvertrouwen.
„Ik ben arrogant genoeg om te zeggen: ik kan alles uitvinden wat je maar zou kunnen willen. En na 35 jaar ervaring begin ik dat zelf ook te geloven.”

Wensdenken structureren met CAFCR
Het is nog moeilijker om de markt daadwerkelijk te veranderen met een nieuwe technologie dan om die technologie uit te vinden.
„Dat is wensdenken. Het is een enorme uitdaging om zo’n wens precies te formuleren.”

Vermeer maakt hier gebruik van de CAFCR-methode, waarbij de systeemarchitectuur vanuit vijf perspectieven wordt onderzocht: klant, toepassing, functioneel, conceptueel en realisatie. Het doel is om de daadwerkelijke voordelen voor de klant duidelijk in kaart te brengen.

Bij Cerescon was het vrij eenvoudig: de broer van Vermeer is al 25 jaar aspergeteler.
“Hij wist precies wat de drijvende krachten achter de waarde waren. Hij vatte het eenvoudig samen: ‘Je moet de asperges onder de grond kunnen zien.’ Daarmee was het duidelijk: detectie onder de grond is de doorbraak.”

Tijdens de trainingen laat Vermeer de deelnemers zelf deze waardebepalende factoren in kaart brengen. Naast opbrengst, kwaliteit en kosten kwam er een vierde factor naar voren die als een verrassing kwam: het toenemende tekort aan arbeidskrachten.
“Als er niemand meer is om de oogst binnen te halen, doet al het andere er niet meer toe”, zegt Vermeer.